İsveç İltica

 İsveç, Birleşmiş Milletler (BM) çerçevesinde yürütülen uluslararası koruma ve iltica süreçlerini 1951 tarihli Birleşmiş Milletler Mültecilerin Hukuki Statüsüne İlişkin Cenevre Sözleşmesi, 1967 Protokolü hükümleri ve Avrupa Birliği Dublin Prosedürü'ne uygun olarak yürütmektedir. Ülkedeki iltica süreçleri, başvuru şartları ve tüm detaylar aşağıda sırasıyla yer almaktadır.

➤ İltica başvuru kabul oranları ve Türklere yaklaşım nasıldır?

İsveç'te son yıllarda göç ve iltica yasalarında yapılan sert sıkılaştırmalar nedeniyle genel kabul oranları düşmüştür. Türk vatandaşlarının başvuruları bireysel olarak titizlikle ve menşe ülkenin genel güvenlik durumu göz önünde bulundurularak incelenmekte olup, somut ve güçlü bireysel deliller sunulmadığı sürece yüksek oranda reddedilmektedir.

➤ İltica başvurusunu nerede yapmam uygun olur?

Başvuru, İsveç topraklarına giriş yapılırken sınır kapılarında (havaalanları, limanlar veya sınır geçişleri) doğrudan polise yapılabilir. Ülke içerisinde yasal veya düzensiz yollarla bulunuluyorsa, doğrudan Göçmenler Dairesi'nin (Migrationsverket) başvuru birimlerine bizzat gidilerek iltica talebi iletilmelidir.

➤ İltica etmek istediğimi bildirdiğimde ilk nerede kalacağım ve ilk temas ne kadar sürüyor?

Başvuru yapıldıktan sonra ilk temas aşamasında kayıt, kimlik tespiti, parmak izi alma ve ilk mülakatlar gerçekleştirilir. Bu süreçte başvuru sahipleri, Göçmenler Dairesi'nin ilk kabul merkezlerine yerleştirilir ve ilk inceleme/kayıt süreci günler veya haftalar sürebilir.

➤ Avukat ve tercüman hakkım var mı?

Süreç boyunca mülakatlarda anladığınız dilde ücretsiz tercüman desteği alma hakkınız bulunmaktadır. Yasal süreçler için devlet tarafından atanan veya kendi seçeceğiniz bir hukuki danışmandan (kamu avukatından) ücretsiz hukuki yardım alma hakkı sağlanır.

➤ Kampa mı alıyorlar, yoksa otel veya ev mi veriyorlar?

Başvuru sahipleri ilk aşamada Göçmenler Dairesi'nin yönetimindeki geçici kabul merkezlerine veya kamplara yerleştirilir. Otel veya özel ev imkânı doğrudan sunulmaz; ancak sürecin ilerleyen aşamalarında kendi imkânlarınızla konaklama bulmanıza veya kurumun tahsis ettiği yerlere geçmenize izin verilebilir.

➤ Sağlık sisteminden, günlük harçlıktan ve eğitim hakkından faydalanabilir miyim?

Kabul merkezlerinde barınan kişilere acil ve temel sağlık ile diş sağlığı hizmetleri sunulur. Başvuru süresince temel ihtiyaçların karşılanması için günlük küçük miktarda nakdi harçlık verilir; çocukların ise zorunlu eğitim ve okul alma hakları bulunur.

➤ Çalışma hakkı veriyorlar mı?

İltica başvurusu yapıldıktan sonra, sürecin belirli bir süreyi aşması ve kimlik/başvuru şartlarının (LMA kartı sahibi olunması) karşılanması durumunda başvuru sahiplerine geçici çalışma muafiyeti (AT-UND) verilmesi için başvuru hakkı tanınır.

➤ Aile birleşimi hakkı, süresiz oturum ve vatandaşlık veriyorlar mı?

İsveç'te son yasal düzenlemelerle aile birleşimi hakları oldukça zorlaştırılmış olup geçici statülerde kısıtlanmıştır. Mülteci veya kalıcı koruma statüsü elde edildikten sonra uzun yıllar kesintisiz yasal ikamet ve entegrasyon şartlarının yerine getirilmesi sonrasında kalıcı oturum ve vatandaşlık hakkı doğar.

➤ Dublin Tüzüğü ve Yetkili Ülke Kriteri nedir?

Dublin Tüzüğü gereğince, bir kişinin Avrupa Birliği ve Schengen alanı içinde yalnızca tek bir ülkede iltica başvurusunda bulunması esastır. İsveç'e gelmeden önce başka bir Dublin ülkesinden vize alınmışsa veya o ülkede parmak izi bırakılmışsa, dosya o ülkenin sorumluluğuna devredilir.

➤ Başka bir Schengen vizesi veya parmak izi varsa ne olur?

İsveç makamlarına iltica başvurusunda bulunulduğunda EURODAC sistemi üzerinden parmak izi kontrolü yapılır. Daha önceden başka bir Schengen üyesi ülkeden alınmış vize veya kayıt tespiti halinde, İsveç başvuruyu esas yönünden incelemeyi reddederek Dublin Tüzüğü kapsamında ilgili ülkeye iade süreci başlatır.

➤ Dublin İptal veya İade Sürecinde Haklar Nelerdir?

Başka bir ülkeye transfer kararı tebliğ edildiğinde, bu karara karşı mahkemeye başvurarak yasal yollardan itiraz etme ve kararın durdurulmasını talep etme hakkınız vardır. Ancak bu itiraz süreçleri her zaman sınır dışı etme veya transfer işlemini otomatik olarak durdurmaz.