Yeni Zelanda’da kendi işini kurmak, ticari bir işletme devralmak veya yenilikçi bir girişim hayata geçirmek isteyen üçüncü ülke vatandaşları (Türk vatandaşları dahil) için süreç, Yeni Zelanda Göçmenlik Bürosu (Immigration New Zealand - INZ) tarafından yürütülür. Yeni Zelanda, girişimciler için puan sistemine dayalı Girişimci Çalışma Vizesi (Entrepreneur Work Visa) modelini uygulamaktadır.

Kaç Çeşit İş Kurma Vizesi Var?

➤ Girişimci Çalışma Vizesi (Entrepreneur Work Visa): Yeni Zelanda’da sıfırdan bir şirket kuracak, mevcut bir ticari işletmeyi satın alacak veya ortak olacak girişimcilere yönelik uygulanan temel çalışma ve oturum izni modelidir. 

➤ Aktif Yatırımcı Plus Vizesi (Active Investor Plus): Daha büyük ölçekli ve doğrudan sermaye/fon yatırımı yaparak (örn. minimum 5 milyon NZD) Yeni Zelanda'da kalıcı oturum hakkı elde etmek isteyen yüksek net servete sahip yatırımcılar için uygulanan ayrı bir üst düzey yatırım kategorisidir.

Türk Vatandaşları İçin Özel Bir Durum Var mı?

Hayır. Türk vatandaşları "üçüncü ülke vatandaşı" statüktedir. Yeni Zelanda ile Türkiye arasında özel bir serbest dolaşım veya imtiyazlı iş kurma anlaşması bulunmamaktadır; tüm süreçler genel göçmenlik puanlama ve yatırım kurallarına tabidir.

Yaş şartı var mı?

Evet. Başvuru sahibinin en az 18 yaşını doldurmuş olması gerekmektedir. Ayrıca Girişimci Çalışma Vizesi'nin puanlama sisteminde yaş faktörü yer alır (genellikle genç ve dinamik yaş aralıkları başvuruya ek puan kazandırır).

Dil şartı var mı?

Evet. Başvuru sahibinin uluslararası kabul gören dil sınavlarından (örneğin IELTS) yeterli puanı alarak iyi düzeyde İngilizce bildiğini kanıtlaması zorunludur.

İş Fikrinin Yenilikçi İş Olma Şartı Var mı?

Girişimci Çalışma Vizesi'nde sadece yüksek teknoloji şartı aranmaz; ancak iş fikrinin Yeni Zelanda ekonomisine net bir katma değer sağlayacağı (New Zealand benefit) puanlama sisteminde kanıtlanmalıdır. Ülkeye ihracat potansiyeli sunan, yenilikçi istihdam yaratan veya benzersiz ürün/hizmet sunan projeler değerlendirmede önceliklidir.

Diploma veya Sertifika Şartı Var mı?

Zorunlu bir akademik diploma şartı doğrudan sabit olmasa da, iş planında belirtilen sektörü yönetecek mesleki birikime ve uzmanlığa sahip olunması beklenir.

İşletme Deneyim Şartı Var mı?

Evet. Şirketi sevk ve idare edebilecek, stratejik kararları alabilecek ve operasyonel süreçleri yönetebilecek düzeyde yönetim kapasitesine sahip olmak şarttır.

İşletme Deneyiminizi Nasıl İspat Edebilirsiniz?

Yeni Zelanda makamları yerel sigorta kollarını dikkate almaz; ticari ve yönetsel geçmişinizi şu resmi belgelerle kanıtlamanızı bekler: 

➤ Geçmiş Şirket Evrakları ve Ticaret Sicil Belgeleri: Daha önceki ortaklıklarınızı, şirket sahipliğinizi veya kurucu rollerinizi gösteren resmi belgeler. 

➤ Vergi Levhaları ve Mali Tablolar: Şirketin geçmişteki ticari faaliyetlerini ve hacmini kanıtlayan mali dokümanlar. 

➤ Referans Mektupları ve İş Deneyimi Yazıları: Profesyonel geçmişinizi ve yöneticilik rollerinizi detaylandıran antetli belgeler.

Sermaye Şartı ve Limiti Var mı?

Evet. Girişimci Çalışma Vizesi için gerekli olan yasal asgari sermaye yatırımı (ekipman, işletme sermayesi vb.) genellikle en az 100.000 NZD (Yeni Zelanda Doları) tutarındadır (özel yüksek katma değerli bazı teknoloji/Ar-Ge projeleri hariç bu tutardan feragat edilmez). Ayrıca başvuran kişinin Yeni Zelanda'daki ilk aşamada geçimini sağlayacak kişisel geçim fonuna sahip olması gerekir.

İş Planı Şartı Var mı?

Evet. İş fikrini, pazar analizini, bütçe projeksiyonlarını, istihdam yaratma planlarını ve puanlama kriterlerini (en az 120 puan barajı) detaylıca açıklayan kapsamlı bir iş planı (Business Plan) sunulması zorunludur.

Müşteri Bulma ve Referans Gösterme Şartı Var mı?

İş planının gerçekçiliğini kanıtlamak amacıyla Yeni Zelanda pazarındaki potansiyel müşteri ağını, tedarikçi bağlantılarını veya niyet mektuplarını (Letters of Intent) dosyaya eklemek puanlamada avantaj sağlar.

Mevcut Bir İş Yeri Satın Alınabilir mi, veya Ortak Olunabilir mi?

Evet. Yeni Zelanda’da faaliyette olan mevcut bir işletmeyi devralmak veya hisselerine ortak olmak mümkündür. Bu durumda son 2 yıla ait denetlenmiş hesaplar (audited accounts), bağımsız değerleme raporları ve kârlılık analizleri sunulmalıdır.

İş Kurduktan Sonra Aynı Anda Başka Bir İşte Çalışma İzni Veriyor mu?

Hayır. Girişimci Çalışma Vizesi, yalnızca onaylanan kendi işletmenizi kurmanıza ve yönetmenize izin verir; başka bir işverenin yanında maaşlı olarak çalışmanıza izin verilmez.

Başvuru Kabul Edilince İlk Kaç Yıllık Vize Veriliyor?

Bu vize iki aşamalı bir süreçtir: İlk aşamada şirketinizi kurmanız veya satın almanız için genellikle 12 aylık (1 yıl) vize verilir. İşletmenin kurulduğuna ve adımların atıldığına dair kanıtlar sunulduğunda vizenin kalan 24 aylık (2 yıllık) kısmı tamamlanır (Toplamda 3 yıllık çalışma izni dönemi yaşanır).

Aile ile Başvuru Hakkı Var mı?

Evet. Ana başvuru sahibi, şartları sağladığı takdirde eşini ve 19 yaş altındaki çocuklarını başvuruya dahil edebilir.

Aile Birleşim Hakkı Var mı?

Evet. Girişimci Yeni Zelanda'da çalışma izni aldığında, aile bireyleri de eğitim ve çalışma hakları içeren bağımlı vizelerle (dependent visas) ülkeye gelebilir.

Süresiz Oturum Hakkı Veriyor mu?

Doğrudan ilk gün verilmez; ancak Girişimci Çalışma Vizesi ile işini kurup 3 yıl boyunca başarıyla yürüten veya en az 500.000 NZD yatırım ile tam zamanlı istihdam yaratan girişimciler Girişimci Oturum İznine (Entrepreneur Resident Visa) geçiş yaparak kalıcı oturum hakkı kazanabilir.

Vatandaşlık Başvuru Hakkı Veriyor mu?

Evet. Kalıcı oturum statüsü elde edildikten sonra Yeni Zelanda'da kesintisiz ve yasal olarak belirli bir süre (genellikle son 5 yıl içinde toplamda en az 1.350 gün) ikamet etme şartı tamamlandığında Yeni Zelanda vatandaşlığına başvurulabilir.