Güneydoğu Avrupa’nın hızla gelişen ekonomilerinden biri olan, elverişli vergi oranları, stratejik konumu ve yabancı yatırımcılara sunduğu esnek yasal altyapıyla dikkat çeken Sırbistan’da kendi işini kurmak, ticari faaliyet yürütmek veya şirket ortaklığı yoluyla yasal statü elde etmek isteyen girişimciler için süreç, Sırbistan İş Kayıt Ajansı (APR - Business Registers Agency) ve Sırbistan İçişleri Bakanlığı denetiminde yürütülür. Sırbistan, şirket kuran yabancılara hem oturum hem de çalışma hakkını tek bir belgede birleştiren Tek İzin (Single Permit) sistemi üzerinden pratik çözümler sunmaktadır.

Kaç Çeşit İş Kurma Vizesi Var?

➤ Şirket Kurucusu / Girişimci Tek İzni (Single Permit for Company Owners / Self-Employment): Sırbistan’da Limited Şirket (DOO) kurarak, mevcut bir şirkete ortak olarak veya şahıs işletmesi açarak ticari faaliyet yürütecek kişilerin başvurduğu; geçici oturum ve çalışma hakkını birleştiren temel yasal modeldir. 

➤ Yatırımcı ve Finansal Yeterlilik Yoluyla Oturum (Investor Status): Sırbistan'da tescilli şirket varlığı ve Sırp banka hesaplarında belirli bir mali yeterlilik tutarı (uygulamada asgari 50.000 EUR civarı mali güç testi) bulundurarak doğrudan yatırımcı statüsünde ikamet hakkı sağlayan özel alternatif süreçtir.

Türk Vatandaşları İçin Özel Bir Durum Var mı?

Hayır. Türk vatandaşlarının iş kurma veya şirket tescili süreçlerinde avantaj sağlayan özel bir imtiyaz veya kolaylık bulunmamaktadır; tüm süreçler standart "üçüncü ülke vatandaşı" prosedürlerine ve Tek İzin kurallarına tabidir.

Yaş şartı var mı?

Evet. Başvuru sahibinin yasal olarak reşit olması, yani en az 18 yaşını doldurmuş olması gerekmektedir. Üst yaş sınırı bulunmamaktadır.

Dil şartı var mı?

Şirket tescil aşamalarında ve resmi başvurularda belgelerin Sırpçaya tercüme edilmesi gerekebilir; tescil sürecinde zorunlu bir Sırpça dil sınavı aranmaz. Ancak ticari operasyonların yönetimi, vergi dairesi bildirimleri ve resmi kurum süreçleri için profesyonel yerel mali müşavir ve hukuk danışmanlarıyla çalışılması esastır.

İş Fikrinin Yenilikçi İş Olma Şartı Var mı?

Geleneksel limited şirket (DOO) veya şahıs işletmesi kuruluşlarında mutlak bir "yüksek teknoloji/startup" şartı aranmaz; ticaret siciline uygun her türlü yasal ticari faaliyet (ithalat-ihracat, yazılım, e-ticaret, danışmanlık, hizmet vb.) kabul edilmektedir.

Diploma veya Sertifika Şartı Var mı?

Standart şirket kuruluşlarında doğrudan zorunlu bir akademik diploma aranmaz; ancak regüle edilmiş özel meslek kollarında veya teknik hizmet alanlarında mesleki yeterlilik belgelerinin sunulması gerekebilir.

İşletme Deneyiminizi Nasıl İspat Edebilirsiniz?

Sırp makamları ticari, yönetsel ve profesyonel geçmişinizi şu resmi belgelerle kanıtlamanızı bekler: 

➤ Geçmiş Şirket Evrakları ve Ticaret Sicil Belgeleri: Daha önceki ortaklıklarınızı, şirket sahipliğinizi veya kurucu rollerinizi gösteren apostilli evraklar. 

➤ Vergi Levhaları ve Mali Tablolar: Şirketin geçmişteki ticari faaliyetlerini, operasyonel hacmini ve mali durumunu kanıtlayan belgeler. 

➤ İşçi, Yönetici veya Uzman Olarak Geçirilen Süreler (Çalışma Geçmişi): Şirket sahibi olunmasa dahi, başvuru yapılan sektörde veya başka bir işletmede maaşlı çalışan, departman yöneticisi ya da uzman olarak geçirilen süreler; resmi iş sözleşmeleri ve çalışma belgeleri ile kanıtlanabilir. 

➤ Referans Mektupları ve İş Deneyimi Yazıları: Profesyonel geçmişinizi ve yöneticilik rollerinizi detaylandıran resmi belgeler.

Sermaye Şartı ve Limiti Var mı?

Evet. Sırbistan'da en yaygın şirket türü olan Limited Şirket (DOO) kuruluşunda yasal asgari kayıtlı sermaye sınırı son derece düşük tutulmuştur (sembolik olarak 100 RSD gibi çok küçük bir tutarla kurulabilir). Ancak oturum ve çalışma izni onay süreçlerinde şirketin faal olduğunu, vergi yükümlülüklerini karşıladığını ve şahsın geçimini sağlayacak finansal kaynağın banka hesaplarında gösterilmesi şarttır.

İş Planı Şartı Var mı?

Evet. Tek İzin (Single Permit) ve ticari oturum başvurularında, öngörülen ticari faaliyetleri, pazar analizini ve ekonomik projeksiyonları içeren ayrıntılı bir iş planı (Business Plan) sunulması dosyanın kabul edilebilirliği açısından gereklidir.

Müşteri Bulma ve Referans Gösterme Şartı Var mı?

Ticari faaliyetin gerçekçiliğini, banka hesabı açılış süreçlerini ve göçmenlik onaylarını desteklemek amacıyla potansiyel müşteri niyet mektupları, tedarikçi bağlantıları veya ticari referanslar başvuru dosyasını güçlendirir.

Mevcut Bir İş Yeri Satın Alınabilir mi, veya Ortak Olunabilir mi?

Evet. Sırbistan’da faaliyette olan mevcut bir şirkete ortak olmak veya şirketi devralmak mümkündür; bu işlemler APR (İş Kayıt Ajansı) nezdinde yasal hisse devir sözleşmeleriyle gerçekleştirilir.

İş Kurduktan Sonra Aynı Anda Başka Bir İşte Çalışma İzni Veriyor mu?

Hayır. Kurduğunuz şirket veya girişimci statüsü üzerinden aldığınız Tek İzin (Single Permit) yalnızca kendi ticari işletmenizi yönetmenize ve geliştirmenize izin verir; Sırbistan'da haricen başka bir işverenin yanında maaşlı olarak çalışılamaz.

Başvuru Kabul Edilince İlk Kaç Yıllık Vize Veriliyor?

Başvurunun İçişleri Bakanlığı tarafından onaylanması sonrasında ilk etapta projenin niteliğine ve şirket faaliyetine bağlı olarak genellikle 1 ila 3 yıla kadar geçerli Tek İzin (geçici oturum ve çalışma kartı) düzenlenir.

Aile ile Başvuru Hakkı Var mı?

Evet. Ana başvuru sahibi, yasal oturum iznine sahip olduğunda ve uygun konut/geçim koşullarını sağladığında eşini ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarını aile birleşimi kapsamında yanına getirebilir.

Aile Birleşimi Hakkı Var mı?

Evet. Sırbistan'da yasal oturum ve çalışma izni elde eden girişimciler, aile bireylerinin de aile birleşimi haklarından yararlanarak ülkeye yerleşmesini sağlayabilir.

Süresiz Oturum Hakkı Veriyor mu?

Doğrudan ilk aşamada verilmez; ancak Sırbistan'da yasal ve kesintisiz olarak en az 3 yıl boyunca geçici oturum ve çalışma izinleriyle ikamet eden, vergi yükümlülüklerini eksiksiz yerine getiren girişimciler kalıcı oturum iznine (Permanent Residence) başvuru hakkı kazanır.

Vatandaşlık Başvuru Hakkı Veriyor mu?

Evet. Sırbistan'da yasal olarak kesintisiz ikamet sürelerinin tamamlanması, yasal uyum koşullarının karşılanması ve ilgili makamların onay şartlarının sağlanması koşuluyla Sırbistan vatandaşlığına başvuru hakkı elde edilebilir.