İtalya’nın kuzeyinde yer alan ve dünyanın en eski cumhuriyetlerinden biri olan San Marino; düşük vergi oranları, güvenli yaşam standartları ve avantajlı ekonomik yerleşim modelleriyle girişimciler için cazip bir cazibe merkezidir. San Marino’da ticari faaliyet yürütmek ve oturum elde etmek isteyen yabancı yatırımcılar için süreç, Ekonomi Bakanlığı, San Marino Ticaret Odası (Camera di Commercio) ve ilgili devlet makamlarının denetiminde yürütülür.

Kaç Çeşit İş Kurma Vizesi Var?

➤ Ekonomik Gerekçelerle Oturum (Residenza per motivi economici): San Marino’da şirket kurarak veya mevcut bir şirkette çoğunluk hisse sahibi olarak ticari faaliyet yürütecek ve ülke ekonomisine istihdam/katma değer sağlayacak girişimcilere verilen temel ticari oturum iznidir. 

➤ Yenilikçi Start-up ve Proje Tabanlı İzinler: Özellikle teknoloji, yeşil ekonomi ve yüksek katma değer içeren yenilikçi iş modelleri için sunulan, özel komite onaylı hızlandırılmış girişimcilik programlarıdır. 

➤ Seçmeli / Alternatif İkamet (Elective / Atypical Residence): Şirket kurma zorunluluğu olmaksızın, belirli mali yatırımlar veya devlet tahvili/gayrimenkul projeleri üzerinden (örneğin devlet menkul kıymetlerine yapılan uzun vadeli fon aktarımları ile) sağlanan yüksek net servet sahibi yatırımcı ikamet modelidir.

Türk Vatandaşları İçin Özel Bir Durum Var mı?

Hayır. Türk vatandaşları "üçüncü ülke vatandaşı" statüktedir. San Marino’nun İtalya ile olan açık sınır anlaşmaları gereği ülkeye girişlerde Schengen kuralları de facto geçerli olsa da, ticari ikamet ve şirket kurma süreçlerinde Türk vatandaşlarına özel imtiyazlı bir serbest dolaşım hakkı bulunmamaktadır; tüm yabancı yatırımcılar aynı ulusal yasal prosedürlere tabidir.

Yaş şartı var mı?

Evet. Başvuru sahibinin yasal olarak reşit olması, yani en az 18 yaşını doldurmuş olması gerekmektedir. Üst yaş sınırı bulunmamaktadır.

Dil şartı var mı?

Vize ve başvuru aşamasında zorunlu bir dil sınavı belgesi aranmaz. Ancak resmi yazışmalar, ticaret sicil işlemleri ve idari süreçler ağırlıklı olarak İtalyanca yürütülür. İşleyiş için yerel profesyonel danışmanlık alınması veya İtalyanca bilinmesi büyük avantaj sağlar.

İş Fikrinin Yenilikçi İş Olma Şartı Var mı?

Standart ticari şirket kuruluşlarında (genel ticaret, danışmanlık vb.) mutlak bir "yüksek teknoloji/startup" şartı aranmaz; ancak ekonomik ikamet başvurularında projenin San Marino ekonomisine katkısı, istihdam yaratma potansiyeli ve iş planının fizibilitesi komite tarafından titizlikle incelenir.

Diploma veya Sertifika Şartı Var mı?

Genel ticari şirket kuruluşlarında zorunlu bir akademik diploma aranmaz. Ancak regüle edilmiş özel meslek kollarında (mühendislik, finans, sağlık vb.) mesleki diplomaların ve ilgili San Marino meslek odası denkliklerinin tamamlanması gerekir.

İşletme Deneyimini Nasıl İspat Edebilirsiniz?

San Marino makamları yerel sigorta kollarını dikkate almaz; ticari, yönetsel ve profesyonel geçmişinizi şu resmi belgelerle kanıtlamanızı bekler: 

➤ Geçmiş Şirket Evrakları ve Ticaret Sicil Belgeleri: Daha önceki ortaklıklarınızı, şirket sahipliğinizi veya kurucu rollerinizi gösteren resmi apostilli evraklar. 

➤ Vergi Levhaları ve Mali Tablolar: Şirketin geçmişteki ticari faaliyetlerini, operasyonel hacmini ve ciro akışını kanıtlayan mali dokümanlar. 

➤ İşçi, Yönetici veya Uzman Olarak Geçirilen Süreler (Çalışma Geçmişi): Şirket sahibi olunmasa dahi, başvuru yapılan sektörde veya başka bir işletmede maaşlı çalışan, departman yöneticisi veya profesyonel uzman olarak geçirilen süreler; resmi iş sözleşmeleri, antetli kağıda yazılmış çalışma bonservisleri, görev tanımı yazıları ve maaş bordroları ile kanıtlanabilir. 

➤ Referans Mektupları ve İş Deneyimi Yazıları: Profesyonel geçmişinizi, üstlendiğiniz sorumlulukları ve yöneticilik rollerinizi detaylandıran resmi belgeler.

Sermaye Şartı ve Limiti Var mı?

Evet. San Marino’da şirket türüne ve başvuru modeline göre yasal sermaye gereklilikleri bulunur: 

➤ Şirket Kuruluş Sermayesi: Örneğin Limited Şirket (S.r.l.) kurmak için yasal asgari sermaye gereklilikleri söz konusudur (genellikle yasal minimum limitler şirket tipine göre belirlenir). 

➤ Ekonomik Yatırım ve Teminatlar: Ekonomik oturum veya alternatif/seçmeli ikamet modellerinde, hükümetin belirlediği banka teminatları, devlet tahvili yatırımları veya gayrimenkul edinim eşikleri (yatırım türüne göre yüz binlerce avroyu bulan finansal taahhütler) sağlanmalıdır. Ayrıca başvuran kişinin San Marino’daki yaşam giderlerini karşılayacak kişisel finansal kaynaklara sahip olması şarttır.

İş Planı Şartı Var mı?

Evet. Kurulacak şirketin pazar analizini, öngörülen istihdamı, finansal projeksiyonlarını ve ekonomik sürdürülebilirliğini detaylıca açıklayan kapsamlı bir iş planı (Business Plan) hazırlanması ekonomik ikamet izinleri için zorunludur.

Müşteri Bulma ve Referans Gösterme Şartı Var mı?

Ticari projelerin gerçekçiliğini ve pazar geçerliliğini kanıtlamak amacıyla hedef pazardaki potansiyel müşteri niyet mektupları veya iş ortaklığı taslakları başvuru dosyasını güçlendirir.

Mevcut Bir İş Yeri Satın Alınabilir mi, veya Ortak Olunabilir mi?

Evet. San Marino’da faaliyette olan mevcut bir şirketin hisselerini devralmak veya ortak olmak mümkündür. Ekonomik ikamet için genellikle şirkette belirli bir oranin üzerinde (örneğin çoğunluk hissesi olan %51 ve üzeri) pay sahibi olmak ve aktif yönetimde yer almak şarttır.

İş Kurduktan Sonra Aynı Anda Başka Bir İşte Çalışma İzni Veriyor mu?

Hayır. Şirket kuruculuğu üzerinden alınan ekonomik oturum izni, yalnızca kendi şirketinizi yönetmenize ve kendi ticari faaliyetinizi yürütmenize izin verir; San Marino kamu sektöründe veya başka bir işverenin yanında doğrudan maaşlı olarak çalışmanıza izin verilmez.

Başvuru Kabul Edilince İlk Kaç Yıllık Vize Veriliyor?

Başvurunun onaylanması ve oturum izninin çıkmasının ardından ilk etapta genellikle 1 yıllık geçici ikamet izinleri verilir ve bu süre ticari faaliyetin sürdürülebilmesine bağlı olarak yenilenir.

Aile ile Başvuru Hakkı Var mı?

Evet. Ana başvuru sahibi, yasal şartları ve konut/finansal yeterlilikleri sağladığı takdirde eşini ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarını aile birleşimi kapsamında başvuruya dahil edebilir.

Aile Birleşim Hakkı Var mı?

Evet. Girişimci San Marino'da yasal oturum izni aldığında, aile bireyleri de eş zamanlı veya sonrasında aile birleşimi haklarından yararlanarak ülkeye yerleşebilir.

Süresiz Oturum Hakkı Veriyor mu?

Doğrudan ilk yıl verilmez; ancak San Marino'da yasal ve kesintisiz olarak belirli bir süre (genellikle 5 yıl veya yasal düzenlemelerde öngörülen süreler) boyunca ticari faaliyet sürdürüldüğünde kalıcı oturum statüsüne geçiş imkânı doğar.

Vatandaşlık Başvuru Hakkı Veriyor mu?

San Marino vatandaşlığına erişim oldukça uzun süreli ve katı kurallara bağlıdır. Ülkede kesintisiz ve yasal olarak çok uzun yıllar (genellikle yasal ikamet şartlarıyla birlikte en az 30 yıl) ikamet edildikten sonra vatandaşlığa başvuru hakkı değerlendirilir.