Güneydoğu Avrupa’nın hızla gelişen ekonomilerinden biri olan, stratejik konumu, Avrupa Birliği pazarına doğrudan entegrasyonu ve cazip vergi rejimleriyle öne çıkan Romanya’da kendi işini kurmak, ticari bir işletme tesis etmek veya şirket ortaklığı yoluyla yasal oturum elde etmek isteyen üçüncü ülke vatandaşları (Türk vatandaşları dahil) için süreç; Romanya Ticaret Sicil Ofisi (ONRC), Romanya Yatırım ve Dış Ticaret Ajansı ve Romanya Konsoloslukları / Göçmenlik Genel Müfettişliği (IGI) denetiminde yürütülür.

Kaç Çeşit İş Kurma Vizesi Var?

➤ Ticari Faaliyetler İçin D Tipi Uzun Süreli Vize (D/AC - Commercial Activities): Romanya'da tescilli bir ticari şirkette (en yaygın türü SRL - Limited Şirket) ortak, hissedar veya idareci/yönetici sıfatıyla yer alacak ve ticari faaliyet yürütecek girişimciler için başvurulan temel ulusal vize modelidir.

➤ Ekonomik Faaliyetler İçin D Tipi Vize (D/AE - Economic Activities): Serbest meslek erbabı, bireysel girişimciler veya aile şirketleri kapsamında Romanya'da bağımsız ekonomik faaliyet yürütecek kişiler için düzenlenen uzun süreli ikamet ve çalışma hazırlık vizesidir.

Türk Vatandaşları İçin Özel Bir Durum Var mı?

Evet. Türk vatandaşları turistik seyahatlerinde 180 günlük kesit içinde 90 günü aşmamak kaydıyla Romanya’ya vizesiz giriş yapabilmektedir. Ancak Romanya'da şirket kurarak uzun süreli kalış, ticari faaliyet yürütme ve oturum izni elde etme niyetinde olan Türk vatandaşları "üçüncü ülke vatandaşı" statüktedir; şirket tescili sonrasında yetkili konsolosluklardan D Tipi Ticari Vize (D/AC) alınması ve Romanya'ya varışta oturum iznine dönüştürülmesi zorunludur.

Yaş şartı var mı?

Evet. Başvuru sahibinin yasal olarak reşit olması, yani en az 18 yaşını doldurmuş olması gerekmektedir. Üst yaş sınırı bulunmamaktadır.

Dil şartı var mı?

Şirket tescil aşamalarında ve ilk vize başvurularında zorunlu bir Rumence dil sınavı aranmaz; evraklar yeminli tercümeler aracılığıyla İngilizce veya Rumence sunulabilir. Ancak ticari operasyonların yönetimi, vergi dairesi beyannameleri ve resmi kurum süreçleri için profesyonel yerel mali müşavir ve hukuk danışmanlarıyla çalışılması esastır.

İş Fikrinin Yenilikçi İş Olma Şartı Var mı?

Geleneksel limited şirket (SRL) kuruluşlarında mutlak bir "yüksek teknoloji/startup" şartı aranmaz; ticaret siciline uygun her türlü yasal ticari faaliyet (ithalat-ihracat, e-ticaret, danışmanlık, hizmet, imalat vb.) kabul edilmektedir.

Diploma veya Sertifika Şartı Var mı?

Standart şirket kuruluşlarında doğrudan zorunlu bir akademik diploma aranmaz; ancak ticari vize ve yönetici statüsü başvurularında mesleki yeterliliği veya iş geçmişini destekleyici belgelerin sunulması faydalı olmaktadır.

İşletme Deneyiminizi Nasıl İspat Edebilirsiniz?

Romanya makamları ticari, yönetsel ve profesyonel geçmişinizi şu resmi belgelerle kanıtlamanızı bekler:

➤ Geçmiş Şirket Evrakları ve Ticaret Sicil Belgeleri: Daha önceki ortaklıklarınızı, şirket sahipliğinizi veya kurucu rollerinizi gösteren apostilli evraklar.

➤ Vergi Levhaları ve Mali Tablolar: Şirketin geçmişteki ticari faaliyetlerini, operasyonel hacmini ve mali durumunu kanıtlayan belgeler. 

➤ İşçi, Yönetici veya Uzman Olarak Geçirilen Süreler (Çalışma Geçmişi): Şirket sahibi olunmasa dahi, başvuru yapılan sektörde veya başka bir işletmede maaşlı çalışan, departman yöneticisi ya da uzman olarak geçirilen süreler; resmi iş sözleşmeleri ve çalışma belgeleri ile kanıtlanabilir. 

➤ Referans Mektupları ve İş Deneyimi Yazıları: Profesyonel geçmişinizi ve yöneticilik rollerinizi detaylandıran resmi belgeler.

Sermaye Şartı ve Limiti Var mı?

Evet. Romanya'da en yaygın şirket türü olan Limited Şirket (SRL) kuruluşunda yasal asgari sermaye oldukça düşük tutulmuştur (en az 500 RON yani yaklaşık 100 EUR). Ancak ticari oturum izni (D/AC) alabilmek için, şirketin Romanya ekonomisine katkı sağladığını kanıtlaması (örneğin asgari sermaye yatırımı, istihdam yaratma veya ilgili mevzuatta öngörülen en az 50.000 Avro değerinde sermaye/teknoloji transferi kriterleri) gerekebilmektedir.

İş Planı Şartı Var mı?

Evet. Ticari faaliyetler için D tipi vize başvurularında ve Romanya Yatırım Merkezi'nden (CRPCIS) onay alınması gereken durumlarda, öngörülecek ticari faaliyetleri, istihdam planlarını ve finansal projeksiyonları içeren ayrıntılı bir iş planı (Business Plan) sunulması zorunludur.

Müşteri Bulma ve Referans Gösterme Şartı Var mı?

Ticari faaliyetin gerçekçiliğini ve sürdürülebilirliğini desteklemek amacıyla hedef pazardaki potansiyel müşteri niyet mektupları, tedarikçi bağlantıları veya ön anlaşmalar başvuru dosyasını güçlendirir.

Mevcut Bir İş Yeri Satın Alınabilir mi, veya Ortak Olunabilir mi?

Evet. Romanya’da faaliyette olan mevcut bir şirkete ortak olmak veya şirketi devralmak mümkündür; bu işlemler Ticaret Sicili (ONRC) nezdinde yasal devir sözleşmeleriyle gerçekleştirilir.

İş Kurduktan Sonra Aynı Anda Başka Bir İşte Çalışma İzni Veriyor mu?

Hayır. Kurduğunuz şirket veya ticari ortaklık/yöneticilik statüsü üzerinden aldığınız oturum izni yalnızca kendi ticari işletmenizi yönetmenize izin verir; Romanya'da haricen başka bir işverenin yanında maaşlı olarak çalışılamaz.

Başvuru Kabul Edilince İlk Kaç Yıllık Vize Veriliyor?

Öncelikle konsolosluklardan D tipi ticari vize alınarak ülkeye giriş yapılır; Romanya'ya varışta Göçmenlik Genel Müfettişliği (IGI) aracılığıyla yapılan başvurularla ilk etapta genellikle 1 yıllık geçici oturum kartı düzenlenir.

Aile ile Başvuru Hakkı Var mı?

Evet. Ana başvuru sahibi, yasal oturum iznine sahip olduğunda ve uygun konut/geçim koşullarını sağladığında eşini ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarını aile birleşimi kapsamında yanına getirebilir.

Aile Birleşimi Hakkı Var mı?

Evet. Romanya'da yasal oturum izni elde eden girişimciler, aile bireylerinin de aile birleşimi haklarından yararlanarak ülkeye yerleşmesini sağlayabilir.

Süresiz Oturum Hakkı Veriyor mu?

Doğrudan ilk aşamada verilmez; ancak Romanya'da yasal ve kesintisiz olarak en az 5 yıl boyunca ikamet eden, vergi yükümlülüklerini eksiksiz yerine getiren ve yasal şartları karşılayan girişimciler uzun dönemli ikamet iznine başvuru hakkı kazanır.

Vatandaşlık Başvuru Hakkı Veriyor mu?

Evet. Romanya'da yasal olarak kesintisiz ikamet sürelerinin tamamlanması, ileri düzeyde Rumence dil yeterliliğinin belgelenmesi ve yasal uyum koşullarının karşılanması koşuluyla Romanya vatandaşlığına (ve dolayısıyla AB pasaportuna) başvuru hakkı elde edilebilir.