Doğu Avrupa’da yer alan, gelişmekte olan pazarı, sunduğu vergi avantajları (özellikle Moldova IT Park gibi özel statüler) ve yabancı yatırımcılara yönelik basitleştirilmiş tescil süreçleriyle dikkat çeken Moldova’da kendi işini kurmak, ticari faaliyet yürütmek veya şirket ortaklığı yoluyla yasal ikamet elde etmek isteyen girişimciler için süreç; Moldova Cumhuriyeti Kamu Hizmetleri Ajansı (Tüzel Kişiler Sicili) ve Göç ve Göçmenlik Bürosu denetiminde yürütülür. Moldova, ulusal ekonomiye yatırım yapan ve şirket kuran yabancılara uzun süreli ikamet yolları sunmaktadır.

Kaç Çeşit İş Kurma Vizesi Var?

➤ Yatırım Faaliyetleri Uzun Süreli Vizesi ve Oturumu (D/AI Tipi Vize): Moldova’da ulusal ekonomiye yatırım yapan, tescilli bir ticari şirketin yönetiminde, idaresinde yer alan veya şirket hissesine/sermayesine sahip olan girişimcilerin başvurduğu temel uzun süreli vize ve ikamet modelidir. 

➤ Çalışma Amaçlı Uzun Süreli Vize ve İzin (D/AM Tipi Vize): Moldova'da kurulan bir şirkette resmi olarak istihdam edilen, şirket müdürü veya uzman çalışan sıfatıyla faaliyet gösterecek kişilere yönelik düzenlenen çalışma ve ikamet modelidir.

Türk Vatandaşları İçin Özel Bir Durum Var mı?

Hayır. Türk vatandaşlarının iş kurma, şirket tescili veya ticari oturum izni süreçlerinde avantaj sağlayan özel bir imtiyaz veya hızlandırılmış muafiyet bulunmamaktadır; tüm süreçler standart "üçüncü ülke vatandaşı" prosedürlerine ve Moldova göçmenlik kanunlarına tabidir.

Yaş şartı var mı?

Evet. Başvuru sahibinin yasal olarak reşit olması, yani en az 18 yaşını doldurmuş olması gerekmektedir. Üst yaş sınırı bulunmamaktadır.

Dil şartı var mı?

Şirket tescil aşamalarında ve resmi başvurularda belgelerin Rumenceye tercüme ve noter tasdiki yapılması gerekir; kuruluş aşamasında zorunlu bir dil sınavı aranmaz. Ancak ticari operasyonların, resmi kurum yazışmalarının ve vergi beyannamelerinin yürütülmesi için yerel mevzuata hâkim danışmanlarla çalışılması esastır.

İş Fikrinin Yenilikçi İş Olma Şartı Var mı?

Geleneksel limited şirket kuruluşlarında mutlak bir "yüksek teknoloji/startup" şartı aranmaz; ticaret siciline uygun her türlü yasal ticari faaliyet (ithalat-ihracat, ticaret, hizmet, inşaat vb.) kabul edilmektedir. (Öte yandan Moldova IT Park gibi özel bölgelerde kurulan yazılım ve teknoloji odaklı girişimler için son derece cazip vergi kolaylıkları mevcuttur).

Diploma veya Sertifika Şartı Var mı?

Standart şirket kuruluşlarında doğrudan zorunlu bir akademik diploma aranmaz; ancak regüle edilmiş özel meslek kollarında veya teknik hizmet alanlarında mesleki yeterlilik belgelerinin sunulması gerekebilir.

İşletme Deneyiminizi Nasıl İspat Edebilirsiniz?

Moldova makamları ticari, yönetsel ve profesyonel geçmişinizi şu resmi belgelerle kanıtlamanızı bekler: 

➤ Geçmiş Şirket Evrakları ve Ticaret Sicil Belgeleri: Daha önceki ortaklıklarınızı, şirket sahipliğinizi veya kurucu rollerinizi gösteren apostilli evraklar. 

➤ Vergi Levhaları ve Mali Tablolar: Şirketin geçmişteki ticari faaliyetlerini, operasyonel hacmini ve mali durumunu kanıtlayan belgeler. 

➤ İşçi, Yönetici veya Uzman Olarak Geçirilen Süreler (Çalışma Geçmişi): Şirket sahibi olunmasa dahi, başvuru yapılan sektörde veya başka bir işletmede maaşlı çalışan, departman yöneticisi ya da uzman olarak geçirilen süreler; resmi iş sözleşmeleri ve çalışma belgeleri ile kanıtlanabilir. 

➤ Referans Mektupları ve İş Deneyimi Yazıları: Profesyonel geçmişinizi ve yöneticilik rollerinizi detaylandıran resmi belgeler.

Sermaye Şartı ve Limiti Var mı?

Evet. Moldova'da şirket tescili için asgari sermaye sınırları oldukça esnektir; ancak yatırımcı veya şirket kurucusu statüsünde uzun süreli oturum/vize (D/AI) alabilmek için şirketin ekonomik faaliyette bulunduğunu, tescilli sermaye yapısını ve mali yeterliliğini resmi evraklarla kanıtlaması beklenir.

İş Planı Şartı Var mı?

Evet. Şirket kuruluşu sonrasında göçmenlik makamları nezdinde yapılacak uzun süreli vize ve oturum izni başvurularında, ticari faaliyetin gerçekçiliğini, pazar analizini ve istihdam planlarını içeren ayrıntılı bir iş planı (Business Plan) sunulması gerekebilir.

Müşteri Bulma ve Referans Gösterme Şartı Var mı?

Ticari faaliyetin gerçekçiliğini, aktifliğini ve vergi uyumunu desteklemek amacıyla potansiyel müşteri niyet mektupları, tedarikçi bağlantıları veya ticari referanslar başvuru dosyasını güçlendirir.

Mevcut Bir İş Yeri Satın Alınabilir mi, veya Ortak Olunabilir mi?

Evet. Moldova’da faaliyette olan mevcut bir şirkete ortak olmak veya şirketi devralmak mümkündür; bu işlemler Kamu Hizmetleri Ajansı sicili nezdinde yasal hisse devir sözleşmeleriyle gerçekleştirilir.

İş Kurduktan Sonra Aynı Anda Başka Bir İşte Çalışma İzni Veriyor mu?

Hayır. Kurduğunuz şirket ve bu şirket üzerinden elde ettiğiniz oturum/vize statüsü yalnızca kendi ticari işletmenizi yönetmenize izin verir; Moldova'da haricen başka bir işverenin yanında maaşlı olarak çalışılamaz.

Başvuru Kabul Edilince İlk Kaç Yıllık Vize Veriliyor?

Başvurunun konsolosluklar ve göçmenlik makamları tarafından onaylanması sonrasında ilk etapta projenin niteliğine bağlı olarak genellikle 1 yıllık uzun süreli vize (D tipi) ve ardından yerel ikamet izni düzenlenir.

Aile ile Başvuru Hakkı Var mı?

Evet. Ana başvuru sahibi, yasal oturum iznine sahip olduğunda ve uygun konut/geçim koşullarını sağladığında eşini ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarını aile birleşimi kapsamında başvuruya dahil edebilir.

Aile Birleşimi Hakkı Var mı?

Evet. Moldova'da yasal oturum izni elde eden girişimciler, aile bireylerinin de aile birleşimi haklarından yararlanarak ülkeye yerleşmesini sağlayabilir.

Süresiz Oturum Hakkı Veriyor mu?

Doğrudan ilk aşamada verilmez; ancak Moldova'da yasal ve kesintisiz olarak geçici oturum izinleriyle uzun yıllar boyunca ikamet eden, vergi yükümlülüklerini eksiksiz yerine getiren girişimciler daimi oturum iznine başvuru hakkı kazanır.

Vatandaşlık Başvuru Hakkı Veriyor mu?

Evet. Moldova'da yasal olarak kesintisiz ikamet sürelerinin tamamlanması, yasal uyum koşullarının karşılanması ve ilgili makamların öngördüğü dil/entegrasyon şartlarının sağlanması koşuluyla Moldova vatandaşlığına başvuru hakkı gündeme gelebilir.