Güneydoğu Avrupa’nın hızla gelişen, AB adaylık sürecindeki cazip ekonomilerinden biri olan Karadağ’da kendi işini kurmak, ticari faaliyet yürütmek veya şirket ortaklığı yoluyla yasal ikamet elde etmek isteyen girişimciler için süreç, Karadağ Merkez Sicil ve Vergi Dairesi (CRPS) ile İçişleri Bakanlığı denetiminde yürütülür. Karadağ, yabancı yatırımcılara esnek şirketleşme koşulları ve şirket sahipliği üzerinden oturum izni başvuru hakkı sunmaktadır.

Kaç Çeşit İş Kurma Vizesi Var?

➤ Şirket Kurucusu / İcra Direktörü Oturum ve Çalışma İzni (D.O.O. Şirket Sahipliği): Karadağ’da sıfırdan limited şirket (Društvo sa ograničenom odgovornošću - D.O.O.) kurarak, şirketin kurucusu ve yasal yöneticisi (icra direktörü) sıfatıyla bizzat ticari faaliyet yürütecek girişimcilere sağlanan ve her yıl yenilenebilen yasal oturum modelidir. 

➤ Şube veya Temsilcilik Açma Yoluyla İkamet: Yurt dışında halihazırda faaliyette olan bir şirketin Karadağ’da şube (Branch Office) açması ve bu şubenin yöneticiliğini üstlenecek kişilerin yasal ikamet hakkı elde etmesini sağlayan alternatif modeldir.

Türk Vatandaşları İçin Özel Bir Durum Var mı?

Hayır. Türk vatandaşlarının iş kurma veya şirket tescili süreçlerinde doğrudan otomatik oturum, vize muafiyeti veya hızlandırılmış imtiyaz sağlayan özel bir kolaylık bulunmamaktadır; tüm süreçler standart "üçüncü ülke vatandaşı" prosedürlerine ve Karadağ yabancılar ile ticaret kanunlarına tabidir.

Yaş şartı var mı?

Evet. Başvuru sahibinin yasal olarak reşit olması, yani en az 18 yaşını doldurmuş olması gerekmektedir. Üst yaş sınırı bulunmamaktadır.

Dil şartı var mı?

Şirket tescil aşamalarında ve resmi başvurularda belgelerin Karadağcaya (Sırpça/Karadağca) yeminli tercümesi zorunludur; kuruluş aşamasında zorunlu bir dil sınavı aranmaz. Ancak ticari operasyonların yürütülmesi ve resmi kurum süreçleri için yerel danışmanlık alınması esastır.

İş Fikrinin Yenilikçi İş Olma Şartı Var mı?

Geleneksel limited şirket (D.O.O.) kuruluşlarında mutlak bir "yüksek teknoloji/startup" şartı aranmaz; ticaret siciline uygun her türlü yasal ticari faaliyet (ithalat-ihracat, turizm, danışmanlık, hizmet, inşaat vb.) serbestçe kurulabilmektedir.

Diploma veya Sertifika Şartı Var mı?

Standart şirket kuruluşlarında doğrudan zorunlu bir akademik diploma aranmaz; ancak regüle edilmiş özel meslek kollarında veya teknik hizmet alanlarında mesleki yeterlilik belgelerinin sunulması gerekebilir.

İşletme Deneyiminizi Nasıl İspat Edebilirsiniz?

Karadağ makamları ticari, yönetsel ve profesyonel geçmişinizi şu resmi belgelerle kanıtlamanızı bekler: 

➤ Geçmiş Şirket Evrakları ve Ticaret Sicil Belgeleri: Daha önceki ortaklıklarınızı, şirket sahipliğinizi veya kurucu rollerinizi gösteren apostilli evraklar. 

➤ Vergi Levhaları ve Mali Tablolar: Şirketin geçmişteki ticari faaliyetlerini, operasyonel hacmini ve mali durumunu kanıtlayan belgeler. 

➤ İşçi, Yönetici veya Uzman Olarak Geçirilen Süreler (Çalışma Geçmişi): Şirket sahibi olunmasa dahi, başvuru yapılan sektörde veya başka bir işletmede maaşlı çalışan, departman yöneticisi ya da uzman olarak geçirilen süreler; resmi iş sözleşmeleri ve çalışma belgeleri ile kanıtlanabilir. 

➤ Referans Mektupları ve İş Deneyimi Yazıları: Profesyonel geçmişinizi ve yöneticilik rollerinizi detaylandıran resmi belgeler.

Sermaye Şartı ve Limiti Var mı?

Evet. Karadağ'da en yaygın şirket türü olan Limited Şirket (D.O.O.) kuruluşunda yasal asgari kayıtlı sermaye sınırı son derece düşük tutulmuştur; kanunen en az 1 Euro sermaye ile şirket tescil etmek mümkündür. Ancak oturum izni aşamasında şirket sahibinin/yöneticisinin geçimini sağlayacak finansal yeterliliğe sahip olması beklenir.

İş Planı Şartı Var mı?

Evet. Şirket kuruluşu sonrasında yapılacak oturum ve çalışma izni başvurularında, işletmenin faaliyet alanını, öngörülen ticari adımları ve sürdürülebilirliğini destekleyen bir iş planı (Business Plan) sunulması gerekebilir.

Müşteri Bulma ve Referans Gösterme Şartı Var mı?

Ticari faaliyetin gerçekçiliğini, aktifliğini ve vergi uyumunu desteklemek amacıyla potansiyel müşteri niyet mektupları, tedarikçi bağlantıları veya ticari referanslar başvuru dosyasını güçlendirir.

Mevcut Bir İş Yeri Satın Alınabilir mi, veya Ortak Olunabilir mi?

Evet. Karadağ’da faaliyette olan mevcut bir şirkete ortak olmak veya şirketi devralmak mümkündür; bu işlemler CRPS nezdinde yasal hisse devir sözleşmeleriyle gerçekleştirilir.

İş Kurduktan Sonra Aynı Anda Başka Bir İşte Çalışma İzni Veriyor mu?

Hayır. Kurduğunuz şirket ve bu şirket üzerinden aldığınız oturum/çalışma izni yalnızca kendi ticari işletmenizi yönetmenize ve geliştirmenize izin verir; Karadağ'da haricen başka bir işverenin yanında maaşlı olarak çalışılamaz.

Başvuru Kabul Edilince İlk Kaç Yıllık Vize Veriliyor?

Başvurunun İçişleri Bakanlığı tarafından onaylanması sonrasında ilk etapta genellikle 1 yıllık geçici oturum ve çalışma izni düzenlenir; bu izin şirketin faal kalması şartıyla her yıl yenilenebilir.

Aile ile Başvuru Hakkı Var mı?

Evet. Ana başvuru sahibi, yasal oturum iznine sahip olduğunda ve uygun konut/geçim koşullarını sağladığında eşini ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarını aile birleşimi kapsamında yanına getirebilir.

Aile Birleşimi Hakkı Var mı?

Evet. Karadağ'da yasal oturum izni elde eden girişimciler, aile bireylerinin de aile birleşimi haklarından yararlanarak ülkeye yerleşmesini sağlayabilir.

Süresiz Oturum Hakkı Veriyor mu?

Doğrudan ilk aşamada verilmez; ancak Karadağ'da yasal ve kesintisiz olarak geçici oturum izinleriyle en az 5 yıl boyunca ikamet eden, vergi yükümlülüklerini eksiksiz yerine getiren girişimciler daimi oturum iznine (Permanent Residence) başvuru hakkı kazanır.

Vatandaşlık Başvuru Hakkı Veriyor mu?

Evet. Karadağ'da yasal olarak kesintisiz ikamet sürelerinin tamamlanması, yasal uyum koşullarının karşılanması ve ilgili makamların öngördüğü dil/entegrasyon şartlarının sağlanması koşuluyla Karadağ vatandaşlığına başvuru hakkı elde edilebilir.