Kanada’da kendi işini kurmak, yenilikçi bir girişim hayata geçirmek veya ticari faaliyet yürütmek isteyen girişimciler için göçmenlik süreçleri, Federal Göçmenlik Dairesi (IRCC - Immigration, Refugees and Citizenship Canada) ile eyaletlerin göç programları (PNP - Provincial Nominee Programs) aracılığıyla yürütülür. Kanada, son dönemde federal girişimcilik programlarında reformlara gitmiş ve eyalet bazlı esnek ticari yollara ağırlık vermiştir.

Kaç Çeşit İş Kurma Vizesi Var?

➤ Start-up Visa (SUV - Girişimci Vizesi Programı): Yenilikçi, ölçeklenebilir ve Kanada ekonomisine katkı sağlayacak teknoloji/fikir odaklı girişimler için tasarlanmış, doğrudan kalıcı oturum (PR) sağlayan federal modeldir (Federal programdaki güncel alım kriterleri ve dönemsel durdurma/yeniden yapılandırma süreçleri yakından takip edilmelidir). 

➤ Eyalet Girişimci Programları (PNP Entrepreneur Streams): British Columbia, Ontario, Alberta, Manitoba gibi farklı eyaletlerin kendi yerel ekonomilerini canlandırmak amacıyla yürüttüğü; belirli bir sermaye yatırımı ve istihdam yaratma şartına dayanan eyalet bazlı iş kurma vizeleridir. 

➤ C11 İş İzni (Owner-Operator / Significant Benefit Work Permit): Kanada’da bir şirket satın almak veya kendi şirketini kurmak suretiyle ülkeye gitmek isteyen ve Kanada ekonomisine/kültürüne "önemli bir katma değer" sağlayacağını kanıtlayan girişimcilere yönelik geçici çalışma izni yoludur.

Türk Vatandaşları İçin Özel Bir Durum Var mı?

Hayır. Türk vatandaşları "üçüncü ülke vatandaşı" statüsündedir. Kanada ile Türkiye arasında iş kurma veya serbest yerleşim hakkı tanıyan özel bir anlaşma bulunmamaktadır; tüm süreçler genel federal ve eyalet kurallarına tabidir.

Yaş şartı var mı?

Evet. Genel olarak başvuru sahibinin en az 18 yaşını doldurmuş olması gerekir. Eyalet girişimci programlarında (PNP) ise puanlama sistemlerinde yaş faktörü (genellikle 21-49 yaş arası) başvuru puanını doğrudan etkiler.

Dil şartı var mı?

Evet. Federal Start-up programında en az CLB 5 seviyesinde (İngilizce veya Fransızca) dil yeterliliği aranırken, eyalet girişimci (PNP) programlarında eyaletine göre değişmekle birlikte genellikle daha yüksek dil seviyeleri (CLB 4 ila CLB 7 arası) zorunludur.

İş Fikrinin Yenilikçi İş Olma Şartı Var mı?

Start-up (SUV) programı için iş fikrinin yenilikçi, ölçeklenebilir ve Kanada’daki yetkili kurumlar (Venture Capital, Angel Investor veya Business Incubator) tarafından destekleniyor olması şarttır. Eyalet girişimci (PNP) veya C11 yollarında ise yenilikçilikten ziyade ticari sürdürülebilirlik ve istihdam yaratma potansiyeli aranır.

Diploma veya Sertifika Şartı Var mı?

Girişimcilik vizelerinde genellikle en az lise veya lisans mezuniyeti aranır. Yabancı ülkelerden alınan diplomaların geçerliliği için ECA (Educational Credential Assessment) raporu sunulması gerekebilir.

İşletme Deneyim Şartı Var mı?

Evet. Şirketi sevk ve idare edebilecek, stratejik kararları alabilecek ve operasyonel süreçleri yönetebilecek düzeyde girişimcilik ve yönetim kapasitesine sahip olmak şarttır. Eyalet programlarında son 5 yıl içinde en az 3 yıllık aktif iş sahibi veya üst düzey yönetici deneyimi katı bir ön koşul olarak istenir.

İşletme Deneyiminizi Nasıl İspat Edebilirsiniz?

Kanada makamları yerel sigorta kollarını (SGK/Bağkur) doğrudan dikkate almaz; ticari ve yönetsel deneyiminizi şu resmi belgelerle kanıtlamanızı bekler:

Ticaret Sicil Gazeteleri ve Şirket Pay Oranları: Şirketteki ortaklığınızı ve kurucu/yönetici rolünüzü gösteren resmi sicil belgeleri.

Vergi Levhaları ve Mali Tablolar: Şirketin aktif olarak ticari faaliyette bulunduğunu ve ciro ürettiğini gösteren yasal mali mühürlü belgeler.

İş Deneyimi Mektupları ve Sözleşmeler: Yönetici veya profesyonel çalışan olarak geçirilen süreleri kanıtlayan antetli, kaşeli ve imzalı referans yazıları.

Sermaye Şartı ve Limiti Var mı?

Evet. Program türüne göre ciddi sermaye farkları bulunur:

Start-up Programı: Doğrudan kişisel yatırım zorunluluğu yoktur; ancak projenin türüne göre belirlenen fon/yatırımcı destekleri (örn. VC'lerden en az 200.000 CAD veya Angel gruplarından 75.000 CAD) ve adayın Kanada'da ilk aşamada geçimini sağlayacak yerleşim fonu gerekir.

Eyalet Girişimci (PNP) Programları: Eyalete bağlı olarak değişmekle birlikte, genellikle minimum 200.000 CAD ile 600.000 CAD arasında değişen kişisel net servet ve kurulacak işe yapılacak minimum yatırım sermayesi şartı aranır.

İş Planı Şartı Var mı?

Evet. Kanada pazar analizini, finansal projeksiyonları, istihdam yaratma planlarını ve ekonomik faydayı detaylıca içeren profesyonel ve kapsamlı bir iş planı (Business Plan) sunulması tüm başvuru yollarında zorunludur.

Müşteri Bulma ve Referans Gösterme Şartı Var mı?

Özellikle C11 ve eyalet bazlı başvurularda, Kanada pazarındaki potansiyel müşteri ağını, tedarikçi bağlantılarını veya niyet mektuplarını (Letters of Intent) sunmak dosyanın kabul edilme şansını doğrudan artırır.

Mevcut Bir İş Yeri Satın Alınabilir mi, veya Ortak Olunabilir mi?

Evet. Kanada’da halihazırda faaliyette olan bir işletmeyi devralmak, franchise (bayilik) satın almak veya mevcut bir şirkete ortak olmak (özellikle C11 ve eyalet programlarında) sıklıkla tercih edilen geçerli yöntemlerdir.

İş Kurduktan Sonra Aynı Anda Başka Bir İşte Çalışma İzni Veriyor mu?

Start-up programı kapsamında alınan açık çalışma izinleri*(open work permit)* ek iş yapma esnekliği tanıyabilirken; C11 veya eyalet tabanlı girişimci vizeleri öncelikli olarak kendi kurduğunuz veya işlettiğiniz şirketi büyütmenize odaklanmanızı gerektirir.

Başvuru Kabul Edilince İlk Kaç Yıllık Vize Veriliyor?

C11 ve benzeri çalışma izinlerinde ilk etapta genellikle 1 ila 2 yıllık geçici çalışma izni verilir. Start-up programında ise doğrudan kalıcı oturum (PR) süreci yürütülür.

Aile ile Başvuru Hakkı Var mı?

Evet. Ana başvuru sahibi, yasal olarak eşini ve 22 yaş altındaki bakmakla yükümlü olduğu çocuklarını başvuruya dahil edebilir.

Aile Birleşim Hakkı Var mı?

Evet. Girişimci Kanada'da geçici çalışma izni veya daimi oturum (PR) elde ettiğinde, eşi açık çalışma izni (Spousal Open Work Permit) alarak Kanada'da dilediği gibi çalışabilir, çocukları ise ücretsiz devlet okullarından yararlanabilir.

Süresiz Oturum Hakkı Veriyor mu?

Start-up (SUV) programı doğrudan kalıcı oturum (Permanent Residence / PR) sağlar. C11 gibi geçici çalışma izniyle başlayan süreçlerde ise Kanada'da işletme başarıyla yürütülüp belirli süreler tamamlandığında Express Entry veya eyalet göç yolları üzerinden kalıcı oturuma (PR) geçiş yapılabilir.

Vatandaşlık Başvuru Hakkı Veriyor mu?

Evet. Kanada'da kalıcı oturum (PR) statüsü elde edildikten sonra, son 5 yıl içinde en az 3 yıl (1.095 gün) fiziksel olarak Kanada'da ikamet etme şartı tamamlandığında Kanada vatandaşlığına başvurulabilir.