Güneydoğu Asya’da Borneo adasının kuzeyinde yer alan, güçlü enerji ekonomisi ve vergi avantajlarıyla dikkat çeken Brunei Sultanlığı’nda kendi işini kurmak, ticari faaliyet yürütmek veya yatırım yapmak isteyen girişimciler için süreç, Brunei Ekonomik Kalkınma Kurulu (BEDB), Ticaret Sicil Dairesi ve Göçmenlik ve Ulusal Kayıt Dairesi denetiminde yürütülür. Brunei, yabancı yatırımcılara ve iş insanlarına özel şirket kuruluş ve oturum modelleri sunmaktadır. 

Kaç Çeşit İş Kurma Vizesi Var?

➤ Yatırımcı ve Şirket Kurucusu Çalışma İzni (Investor / Business Owner Employment Pass): Brunei'de tescilli bir şirket kurarak, mevcut bir ticari işletmeye ortak olarak veya doğrudan yabancı yatırım yaparak ticari faaliyet yürütecek ve yönetimde yer alacak girişimciler için uygulanan temel oturum iznidir. 

Türk Vatandaşları İçin Özel Bir Durum Var mı?

Hayrt. Türk vatandaşları "üçüncü ülke vatandaşı" statüsündedir. Brunei ile Türkiye arasında özel bir serbest dolaşım veya imtiyazlı iş kurma anlaşması bulunmamaktadır; tüm şirket kuruluşu ve vize süreçleri genel Brunei göçmenlik ve ticaret kanunlarına tabidir.

Yaş şartı var mı?

Evet. Başvuru sahibinin yasal olarak reşit olması, yani en az 18 yaşını doldurmuş olması gerekmektedir. Üst yaş sınırı bulunmamaktadır.

Dil şartı var mı?

Resmi tescil süreçlerinde, iş planlarında ve ticari yazışmalarda resmi iş dili olan İngilizce yaygın olarak kullanılır. İş operasyonlarının yürütülebilmesi için iyi düzeyde İngilizce bilmek esastır.

İş Fikrinin Yenilikçi İş Olma Şartı Var mı?

Geleneksel şirket kuruluşlarında ve ticari yatırımlarda mutlak bir "yüksek teknoloji/startup" şartı aranmaz; ancak projenin Brunei'nin ekonomik çeşitlendirme hedeflerine katkı sağlaması, yerel istihdam yaratması ve ülke ekonomisine değer katması teşvik edilir.

Diploma veya Sertifika Şartı Var mı?

Standart şirket kuruluşlarında doğrudan zorunlu bir akademik diploma aranmaz; ancak yönetici veya uzman çalışma izinlerinde başvuran kişinin ilgili alanda üniversite diplomasına veya kanıtlanmış profesyonel deneyime sahip olması beklenir.

İşletme Deneyiminizi Nasıl İspat Edebilirsiniz?

Brunei makamları yerel sigorta kollarını dikkate almaz; ticari, yönetsel ve profesyonel geçmişinizi şu resmi belgelerle kanıtlamanızı bekler: 

➤ Geçmiş Şirket Evrakları ve Ticaret Sicil Belgeleri: Daha önceki ortaklıklarınızı, şirket sahipliğinizi veya kurucu rollerinizi gösteren resmi apostilli evraklar. 

➤ Vergi Levhaları ve Mali Tablolar: Şirketin geçmişteki ticari faaliyetlerini, operasyonel hacmini ve ciro akışını kanıtlayan mali dokümanlar. 

➤ İşçi, Yönetici veya Uzman Olarak Geçirilen Süreler (Çalışma Geçmişi): Şirket sahibi olunmasa dahi, başvuru yapılan sektörde veya başka bir işletmede maaşlı çalışan, departman yöneticisi ya da profesyonel uzman olarak geçirilen süreler; resmi iş sözleşmeleri, antetli kağıda yazılmış çalışma bonservisleri, görev tanımı yazıları ve maaş bordroları ile kanıtlanabilir. 

➤ Referans Mektupları ve İş Deneyimi Yazıları: Profesyonel geçmişinizi, üstlendiğiniz sorumlulukları ve yöneticilik rollerinizi detaylandıran resmi belgeler.

Sermaye Şartı ve Limiti Var mı?

Evet. Brunei'de şirket türüne ve faaliyet alanına göre asgari sermaye gereklilikleri bulunur. Yabancı sermayeli şirketlerin tescilinde ve operasyonel vizelerinde işin ölçeğine uygun yeterli sermaye aktarımının yapılması ve banka hesaplarıyla kanıtlanması zorunludur.

İş Planı Şartı Var mı?

Evet. Kurulacak şirketin pazar analizini, istihdam planlarını, finansal projeksiyonlarını ve Brunei ekonomisine katkısını detaylıca açıklayan kapsamlı bir iş planı (Business Plan) hazırlanması gerekebilir.

Müşteri Bulma ve Referans Gösterme Şartı Var mı?

Ticari projelerin fizibilitesini güçlendirmek amacıyla finansal referans mektupları, banka tasdiknameleri ve hedef pazara yönelik iş bağlantısı niyet mektupları başvuru dosyasını destekler.

Mevcut Bir İş Yeri Satın Alınabilir mi, veya Ortak Olunabilir mi?

Evet. Brunei’de faaliyette olan mevcut bir şirkete ortak olmak veya şirketi devralmak mümkündür; ancak yabancı mülkiyet oranları ve ortaklık yapıları ülkenin ticaret yasalarına uygun olmalıdır.

İş Kurduktan Sonra Aynı Anda Başka Bir İşte Çalışma İzni Veriyor mu?

Hayır. Kendi kurduğunuz şirket veya yatırımcı/yönetici statüsü üzerinden aldığınız çalışma izni yalnızca kendi şirketinizi yönetmenize ve operasyonları yürütmenize izin verir; Brunei'de başka bir işverenin yanında maaşlı olarak çalışılamaz.

Başvuru Kabul Edilince İlk Kaç Yıllık Vize Veriliyor?

Başvurunun onaylanması durumunda ilk etapta genellikle 1 ila 2 yıllık sürelerle yenilenebilir çalışma ve oturum izinleri verilir.

Aile ile Başvuru Hakkı Var mı?

Evet. Ana başvuru sahibi, yasal şartları, uygun konut ve geçim yeterliliğini sağladığı takdirde eşini ve çocuklarını aile birleşimi kapsamında başvuruya dahil edebilir.

Aile Birleşim Hakkı Var mı?

Evet. Girişimci veya yönetici Brunei'de yasal oturum izni elde ettiğinde, aile bireyleri de aile birleşimi haklarından yararlanarak ülkeye yerleşebilir.

Süresiz Oturum Hakkı Veriyor mu?

Doğrudan ilk aşamada verilmez; Brunei göçmenlik sisteminde çalışma vizeleri genellikle geçici statüdedir ve kalıcı oturum hakkı (Permanent Residency) son derece istisnai koşullara bağlıdır.

Vatandaşlık Başvuru Hakkı Veriyor mu?

Brunei vatandaşlığına erişim dünyanın en katı kurallarına bağlı sistemlerinden biridir. Standart şirket kurma veya yatırım vizeleri otomatik olarak vatandaşlık hakkı vermez; vatandaşlık süreçleri Sultanlık makamlarının özel takdirine ve çok uzun yıllar (genellikle onlarca yıl) süren yasal ikamet şartlarına bağlıdır.