Avustralya iltica sistemi, ülke içinde veya sınırlı durumlarda sınırda yapılan başvurularla yürütülen, oldukça katı ve prosedürel bir koruma rejimidir. Avustralya, ilticayı milliyete göre değil bireysel risk, delil ve tutarlılığa göre değerlendirir; özellikle ülkeye giriş şekli sürecin kaderini ciddi biçimde etkiler.
Avustralya’da iltica başvurusu kimler için mümkündür?
➤ Avustralya’ya yasal yollarla girip ülkede bulunanlar
➤ Ülkesinde zulüm, ciddi tehdit veya insan hakları ihlali riski olanlar
➤ Irk, din, milliyet, siyasi görüş veya sosyal gruba mensubiyet nedeniyle hedef alınanlar
Ülkeye giriş şeklinin önemi
➤ Yasal vize ile giriş yapanların iltica başvurusu mümkündür
➤ Düzensiz/yasa dışı deniz yoluyla gelenler çok ağır kısıtlamalara tabidir
➤ Tekneyle gelenler genellikle Avustralya ana karasında iltica sürecine alınmaz
➤ Bu kişiler üçüncü ülkelere yönlendirilir
Başvuru süreci (ülke içinden)
➤ Avustralya’ya girişten sonra “koruma talep ediyorum” beyanı yapılır
➤ Geçici koruma vizesi türüne başvurulur
➤ Yazılı başvuru ve detaylı formlar doldurulur
➤ Mülakat aşamasında yaşanan riskler ayrıntılı anlatılır
➤ Deliller ve belgeler dosyaya eklenir
➤ Başvuru kabul veya ret ile sonuçlanır
Mülakat ve değerlendirme
➤ Kişisel hikâye çok ayrıntılı sorgulanır
➤ Zaman çizelgesi ve tutarlılık kritik önemdedir
➤ Türkiye gibi “genel olarak güvenli sayılan” ülkelerden gelenler için ispat yükü daha ağırdır
➤ Küçük çelişkiler bile ret sebebi olabilir
Koruma statüleri
➤ Mülteci statüsü
➤ Tamamlayıcı (ikincil) koruma
➤ Geçici koruma vizeleri (sınırlı haklar)
Ret ihtimali yüksek olan durumlar
➤ Ekonomik gerekçeler
➤ Genel siyasi hoşnutsuzluk
➤ Belgesiz ve soyut iddialar
➤ Başka ülkelerde uzun süre kalıp iltica etmemiş olmak
Haklar ve kısıtlamalar
➤ Süreç uzun ve streslidir
➤ Çalışma, sağlık ve sosyal haklar vize türüne göre değişir
➤ Aile birleşimi genellikle zordur
➤ Kalıcı oturum her başvuruda otomatik değildir
Avustralya’nın Türklere iltica yaklaşımı, milliyete dayalı bir ayrıcalık veya otomatik ret üzerine değil; Türkiye’nin “genel olarak güvenli ülke” kabul edilmesi nedeniyle Türk başvurularının çok daha sıkı ve detaylı incelenmesi üzerine kuruludur. Bu durum, Türk vatandaşlarının başvurularında ispat yükünü belirgin biçimde artırır.
Genel tutum
➤ Türk vatandaşları otomatik olarak mülteci kabul edilmez
➤ Başvurular bireysel dosya bazında değerlendirilir
➤ Türkiye, Avustralya açısından genel olarak işleyen devlet yapısına sahip ülke olarak görülür
➤ Bu nedenle kişisel risk net değilse başvurular zayıf kabul edilir
Türkler için kabul ihtimali olan dosyalar
➤ Siyasi faaliyet, aktivizm veya muhalif duruş nedeniyle hedef alınma
➤ Gözaltı, soruşturma, tutuklama riski
➤ İfade özgürlüğü kapsamında cezai yaptırım tehdidi
➤ Mesleki yasaklar, kamu görevinden ihraç
➤ Somut belgelerle desteklenen bireysel tehditler
Zorlayıcı görülen gerekçeler
➤ Ekonomik sorunlar
➤ Genel siyasi eleştiriler
➤ Belgesiz iddialar
➤ Sosyal medya paylaşımlarının bağlamdan kopuk sunulması
Avustralya makamlarının özellikle sorguladığı noktalar
➤ Türkiye içinde güvenli bir bölgeye taşınma ihtimali
➤ İç hukuk yollarının kullanılıp kullanılmadığı
➤ Olayların zaman çizelgesi ve tutarlılığı
➤ Başka ülkelerde kalınan süreler ve iltica edilmemiş olması
Uygulamada gözlenen tablo
➤ Türk başvurularında mülakatlar uzun ve detaylıdır
➤ İspat yükü başvuru sahibinin üzerindedir
➤ Ret oranı yüksektir
➤ Ancak iyi hazırlanmış, belgeli dosyalarda kabul mümkündür
